Mathematics and Sciences in Archaeological Study at Wat Umong

คณิตศาสตร์ และวิทยาศาตร์กับการศึกษาทางโบราณคดี ณ วัดอุโมงค์ (เชิงดอยสุเทพ)

สิ่งที่น่าสนใจในการศึกษา | ผลงานสื่อวิชาการ | ตัวอย่างภาพกิจกรรม | การเผยแพร่ผลงานผ่านสื่อมวลชน | การบริการวิชาการ

สิ่งที่น่าสนใจในโครงการ

การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับวัดอุโมงค์(เชิงดอยสุเทพ) ได้ค้นพบสิ่งที่น่าสนใจและน่าตื่นเต้นหลายด้าน ทั้งในแง่ความรู้ทางวิชาการที่ได้มาจากการบูรณาองค์ความรู้จากหลากหลายสาขาวิชา การผลิตภาพเคลื่อนไหวสามมิติของอุโมงค์ในอดีต การนำความรู้ที่ได้มาจัดกิจกรรมวิชาการสำหรับนักเรียนและนักศึกษา จึงไม่แปลกใจที่ผลงานได้รับความสนใจเป็นอย่างสูงจากนักวิชาการ นักเรียน นักศึกษา นักท่องเที่ยว และประชาชนทั่วไป ทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ
วัดอุโมงค์มีความโดดเด่นหลายอย่าง คือ 1) การก่อสร้างอุโมงค์เพื่อเป็นพุทธสถานในลักษณะเช่นนี้ เราพบหลักฐานที่ชัดเจนเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย 2) จิตรกรรมฝาผนังที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศจะมีอายุราว 500-600 ปี ซึ่งมีผลงานที่เก่าแก่มากขนาดนี้ทั่วทั้งประเทศมีไม่เกิน 10 แห่ง และในภาคเหนือก็มีที่วัดอุโมงค์เพียงแห่งเดียวเท่านั้น และ 3) จิตรกรรมฝาผนังที่พบในวัดในประเทศแทบทั้งหมดจะเป็นภาพเล่าเรื่องราวในพุทธศาสนา แต่จิตรกรรมฝาผนังวัดอุโมงค์มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวคืออยู่ในรูปแบบ Wall Paper ที่มีลวดลายซ้ำไปมา

การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับวัดอุโมงค์ได้เริ่มต้นมาจากการศึกษาทางศิลปะผ่านโครงการย้อนรอยอดีตจิตรกรรมวัดอุโมงค์ โดย อาจารย์สุรชัย จงจิตงาม อาจารย์ประจำภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และทีมงาน ต่อมาอาจารย์อติชาต เกตตะพันธุ์ จากภาควิชาคณิตศาสตร์ และอาจารย์ ดร.ศิริวรรณ เกตตะพันธุ์ จากภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ร่วมกับอาจารย์สุรชัยก่อตั้งหน่วยวิจัยคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์โบราณคดี สังกัดคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ขึ้นในปี พ.ศ. 2550 โดยงานวิจัยชิ้นแรกของหน่วยวิจัยฯ ก็คือการศึกษาทางโบราณคดีที่วัดอุโมงค์โดยใช้องค์ความรู้ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์เข้ามาช่วยศึกษา

ในช่วงของการค้นคว้าวิจัยมีความท้าทายเพราะมีคำถามที่เราไม่สามารถหาคำตอบด้วยความรู้ทางศิลปะและประวัติศาสตร์เพียงลำพัง แต่หลังจากใช้องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี มาช่วยในการศึกษา ก็ทำให้เราเห็นถึงความมหัศจรรย์ในการก่อสร้างอุโมงค์และการวาดภาพจิตรกรรม เป็นที่น่าสนใจมากว่า ทีมงานได้รับความช่วยเหลือทางวิชาการจากหลากหลายสาขา อาทิ คณิตศาสตร์ เคมี วัสดุศาสตร์ ชีววิทยา ธรณีวิทยา คอมพิวเตอร์ วิศวกรรมศาสตร์ สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ ศิลปะ และโบราณคดี ดังเช่น เรื่องสีที่ใช้ในจิตรกรรมและเทคนิคการวาดภาพผ่านกระบวนการทางเคมีและวัสดุศาสตร์ การศึกษาการวางผังและทิศอุโมงค์ผ่านความรู้ทางคณิตศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และสถาปัตยกรรมศาสตร์ การศึกษาภาพนกที่ปรากฏในจิตรกรรมฝาผนังผ่านนักปักษีวิทยา และการนำเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์มาช่วยออกแบบลวดลายจิตรกรรมฝาผนังที่ลบเลือนไปบ้างในอุโมงค์อันหนึ่ง ให้ปรากฏเป็นภาพจิตรกรรมกรรมที่สมบูรณ์ดังเช่นในอดีต นอกจากจะเห็นสีสันทีสวยสดงดงามของภาพจิตรกรรมแล้ว เรายังสร้างสารคดีที่มีภาพเคลื่อนไหวสามมิติราวกับเราได้ไปเดินในอุโมงค์เมื่อ 500 ปีก่อนด้วยตนเอง

ทั้งนี้ผลงานการศึกษายังถูกนำมาประยุกต์ใช้เป็นกิจกรรมคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนและนักศึกษาจำนวนมาก และปรากฏว่าสามารถทำให้เด็กประทับใจว่า เรื่องราวโบราณคดีไม่ได้เป็นเรื่องที่น่าเบื่อแต่น่าตื่นเต้นที่จะค้นหา และยังเข้าใจอีกว่าคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์สามารถนำประยุกต์ใช้กับชีวิตจริงโดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษาทางโบราณคดี ซึ่งเป็นการเปิดมุมมองใหม่ให้กับเยาวชน และทำให้นักเรียนรักการเรียนรู้มากยิ่งขึ้นด้วย

ผลงานที่กล่าวมาได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยและเผยแพร่ผลงานจากหลายหน่วยงาน อาทิ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, สถาบันวิจัยสังคม และสมาคมนักเรียนทุนโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

จากความสำเร็จของโครงการนี้ ก็ทำให้มีผู้สนใจนำข้อมูลไปเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชนอย่างกว้างขวาง ทั้งสื่อท้องถิ่นและสื่อระดับประเทศ อาทิ หนังสือพิมพ์เดลินิวส์, หนังสือพิมพ์ข่าวสด, หนังสือพิมพ์บ้านเมือง, สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (FM100) และรายการจดหมายเหตุกรุงศรี สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 7 เป็นต้น หากท่านสนใจข้อมูลเกี่ยวกับวัดอุโมงค์ ไม่ว่าจะในแง่ของการทำวิจัย การจัดกิจกรรมสำหรับนักเรียนนักศึกษา หรือการดูงาน ท่านสามารถติดต่อทีมงานได้เสมอตามข้อมูลติดต่อในเว็บไซต์นี้
ผลงานสื่อทางวิชาการ

 
  • สารคดีสั้นเรื่อง The Precious Lanna Mural Paintings of Umong Temple ความยาว 5 นาที เริ่มเผยแพร่ พ.ศ. 2553 เป็นการนำสารคดีสั้นเรื่อง “จิตรกรรมวัดอุโมงค์อันล้ำค่าแห่งล้านนา” มาเติมข้อความภาษาอังกฤษในวีดีโอ (English Subtitle) เพื่อให้นำไปเผยแพร่แก่ชาวต่างประเทศได้ [ชมสารคดี / ดาวโหลดไฟล์ 53 MB]
 
  • สารคดีสั้นเรื่อง “จิตรกรรมวัดอุโมงค์อันล้ำค่าแห่งล้านนา” ความยาว 5 นาที เริ่มเผยแพร่ 18 พ.ย. 2551 ได้อธิบายการแกะรอยภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เก่าแก่ที่สุดในภาคเหนือ อายุกว่า 500 ปี โดยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จนทำให้ได้ภาพเขียนที่ลางเลือนปรากฏให้เราเห็นอีกครั้งในรูปแบบของภาพแอนนิเมชั่น 3 มิติซึ่งมีความสวยงามมาก [ชมสารคดี / ดาวโหลดไฟล์ 57 MB]
 
  • แผ่นพับ “จิตรกรรมวัดอุโมงค์อันล้ำค่าแห่งล้านนา” ขนาด A4 จำนวน 2 หน้า (พับ 3 ส่วน) [ดาวโหลดไฟล์ 1.67 MB]

ตัวอย่างภาพกิจกรรม

 
  • วิทยากรในกิจกรรมปฏิบัติการคณิตศาสตร์ ในโครงการค่ายฝึกวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ภาคฤดูร้อน สำหรับเยาวชนภาคเหนือ ครั้งที่ 31 วันที่ 16 มีนาคม 2555 ณ วัดอุโมงค์(เชิงดอยสุเทพ) จังหวัดเชียงใหม่ จัดโดย ชมรมวิชาการ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

การเผยแพร่ผลงานผ่านสื่อมวลชน

ผลงานวีดีทัศน์ผ่านสถานีวิทยุโทรทัศน์:

 
  • สารคดีโทรทัศน์ “ย้อนรอยโบราณสถานผ่านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ตอน 1” จัดทำโดยโทรทัศน์ครู และเผยแพร่ครั้งแรกที่เว็บไซต์โทรทัศน์ครู วันที่ 20 มกราคม2555 [ชมและดาวโหลดวีดีทัศน์]
 
  • สารคดีโทรทัศน์ “ย้อนรอยโบราณสถานผ่านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ตอน 2” จัดทำโดยโทรทัศน์ครู และเผยแพร่ครั้งแรกที่เว็บไซต์โทรทัศน์ครู วันที่ 20 มกราคม2555 [ชมและดาวโหลดวีดีทัศน์]
 
  • สารคดีโทรทัศน์เรื่อง วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่” ในรายการจดหมายเหตุกรุงศรี สถานีวิทยุโทรทัศน์ ช่อง 7 ออกอากาศช่วงข่าวภาคค่ำหลังข่าวพระราชสำนัก 13-15 มิถุนายน 2552 ตอนย้อนรอยจิตรกรรมวัดอุโมงค์ ตอนวิทยาศาสตร์กับการอนุรักษ์จิตรกรรมวัดอุโมงค์ และตอนคืนชีวิตให้ภาพเก่าที่วัดอุโมงค์ ตามลำดับ [ขอขอบคุณรายการจดหมายเหตุกรุงศรีที่อนุญาตให้นำสารคดีมาเผยแพร่ซ้ำ [ดาวโหลดไฟล์ MP4 58MB]

บทความ-บทสัมภาษณ์ที่ถูกอ้างถึง:

 
 
 
 
  • สัมภาษณ์เว็บไซต์งานประชาสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เรื่อง บูรณาการคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ล้านนา สู่การเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น วันที่ 15 กรกฎาคม 2556(เว็บไซต์, ไฟล์ภาพ)
 
 
  • สัมภาษณ์เรื่อง คณิตคิดใกล้ตัว ในคอลัมภ์ euraka  หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ ฉบับวันที่ 30 เมษายน 2555 ปีที่ 25 ฉบับที่ 8621 หน้า 9
 
 
 
  • ใช้คณิตศาสตร์ ศึกษาภาพฝาผนัง (หนังสือพิมพ์ข่าวสด และเว็บไซต์หนังสือพิมพ์ข่าวสด1,2 ฉบับวันอาทิตย์ที่ 24 พฤษภาคม 2552)
  • วิทยาศาสตร์กับโบราณคดีที่วัดอุโมงค์ (เว็บไซต์หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ1,2 วันที่ 24 เมษายน 2552)
  • เปิดใจนักคณิตศาสตร์กับผลงานวิจัยชิ้นเอก วิทยาศาสตร์กับโบราณคดีที่วัดอุโมงค์ (วันที่ 21 เมษายน 2552 ในเว็บไซต์วิชาการ.คอม1,2 , เว็บไซต์ ThaiPR.net1,2 , และเว็บไซต์ www.newswit.com1,2 )
 
 
 
 
 

สัมภาษณ์รายการวิทยุ:

 
  • สัมภาษณ์วิทยุเรื่อง ขอเชิญชมผลงานศึกษาวิจัย “จิตรกรรมวัดอุโมงค์อันล้ำค่าแห่งล้านนา” ใน “งานวันวิชาการ มช.” วันที่ 22-23 พ.ย. 2555 ณ หอประชุม มช. – รายการ “เรื่องน่ารู้จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่” สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน FM.100 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันที่ 20 พฤศจิกายน 2555 [ดาวโหลดไฟล์ MP3 9.8MB]
 
  • ขอเชิญร่วมการเสวนา “ย้อนรอยอดีตกับวิทยาศาสตร์ ฟรี เสาร์ที่ 14 พ.ย. 2552 ณ วัดอุโมงค์” – รายการ “เรื่องน่ารู้จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่” สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน FM 100 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันที่ 10 พ.ย. 2552 [ดาวโหลดไฟล์ MP3 12MB]
 
  • สัมภาษณ์เกี่่ยวกับงานวิจัยจิตรกรรมฝาผนังวัดอุโมงค์ ผ่านรายการโฟกัสเชียงใหม่ สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน FM.100 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันพุธที่ 18 กุมภาพันธ์ 2552[ฟังเสียง / ดาวโหลดไฟล์ MP3 11MB]
 
  • การนำวิทยาศาสตร์และคอมพิวเตอร์ ร่วมอนุรักษ์และเผยแพร่ ความงดงามของจิตรกรรมฝาผนังวัดอุโมงค์ อายุกว่า 500 ปี – รายการ “เรื่องน่ารู้จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่” สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน FM.100 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันที่ 5 ม.ค. 2552 [ฟังเสียง / ดาวโหลดไฟล์ MP3 12MB]
 
  • แนะนำหน่วยวิจัยคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์โบราณคดี – รายการ “เรื่องน่ารู้จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่” สถานีวิทยุเสียงสื่อสารมวลชน FM.100 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันที่ 18 ธ.ค. 2551 [ฟังเสียง / ดาวโหลดไฟล์ MP3 12MB]

บทความ:

Information about treatment options changes frequently. In these latter days the assortment you can get in the Web is really overwhelming. Other drugs are used to treat inflammation caused by allergic reactions. Below are a couple of ideas about “Cialis 10mg“. What is the most momentous information you probably view know about this? This product tell more about the evaluation of erectile dysfunction and “What is cialis“. Other question we are going to is “Cost of Cialis“. Why it happen? Can sexual problems in men be prevented? Do not give Viagra or any other drug to anyone under 18 years old without prescription.